Bước phát triển nhận thức của Đảng ta từ “học tập và làm theo” đến “học tập, thực hành” tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
- Thứ hai - 17/08/2026 00:07
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi việc kế thừa, vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị. Qua các thời kỳ, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều chỉ thị về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, từ Chỉ thị 06-CT/TW, Chỉ thị 03-CT/TW đến Chỉ thị 05-CT/TW. Qua đó, nhận thức của Đảng về học tập và làm theo Bác ngày càng được bổ sung, hoàn thiện, gắn chặt hơn với nhiệm vụ xây dựng Đảng và hệ thống chính trị.
Chỉ thị 05-CT/TW ngày 15/5/2016 đã tạo nền tảng quan trọng để việc học tập và làm theo Bác trở thành công việc thường xuyên, tự giác của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên. Sau 10 năm thực hiện, Chỉ thị 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định những kết quả đạt được, đồng thời đặt ra yêu cầu mới: chuyển mạnh từ “học tập và làm theo” sang “học tập, thực hành”, thường xuyên, tự giác, thiết thực, gắn với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ và kết quả phục vụ Nhân dân.
Từ góc độ nhận thức lý luận, đây là sự kế thừa và phát triển trên nền tảng những kết quả đã được tạo dựng qua quá trình thực hiện Chỉ thị 05, đáp ứng yêu cầu mới của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nhiệm vụ phát triển đất nước. Những điểm phát triển đáng chú ý của Chỉ thị 07 thể hiện trên một số phương diện sau:
1. Chỉ thị 05-CT/TW - nền tảng quan trọng của quá trình “học tập và làm theo” Bác
Chỉ thị 05-CT/TW ngày 15/5/2016 xác định việc đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là nội dung quan trọng của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; yêu cầu tạo chuyển biến mạnh về nhận thức và hành động, đưa việc học tập, làm theo Bác thành công việc tự giác, thường xuyên của các cấp, các ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị và mỗi cán bộ, đảng viên.
Qua 10 năm thực hiện, Chỉ thị 05 đã góp phần thể chế hóa và duy trì việc học tập, làm theo Bác thành nhiệm vụ thường xuyên trong đời sống chính trị của Đảng và hệ thống chính trị. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy ở một số nơi việc học tập và làm theo còn hình thức, thiếu chiều sâu; chưa chú trọng đúng mức việc thực hành, vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh; trách nhiệm nêu gương chưa gắn chặt với giải quyết những vấn đề nổi cộm, bức xúc của Nhân dân; tiêu chí đánh giá kết quả còn thiếu cụ thể.
Những hạn chế đó không phủ định giá trị của Chỉ thị 05 mà chính là cơ sở thực tiễn để Đảng tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức thực hiện, nâng cao tính thực chất và hiệu quả của việc học tập, thực hành theo Bác trong giai đoạn mới.
2. Chỉ thị 07-CT/TW - bước phát triển mới trong nhận thức và phương thức thực hành theo Bác
Thứ nhất, từ “học tập và làm theo” đến “học tập, thực hành”.
Điểm thay đổi nổi bật của Chỉ thị 07 là chuyển cách diễn đạt từ “học tập và làm theo” sang “học tập, thực hành”. Đây không đơn thuần là thay đổi thuật ngữ mà là sự chuyển mạnh về yêu cầu thực hiện: học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh phải trở thành hoạt động thường xuyên, tự giác, thiết thực, gắn với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ và kết quả phục vụ Nhân dân.
Theo đó, không chỉ quan tâm việc có triển khai, có đăng ký, có kế hoạch hay không mà phải đánh giá việc học tập và thực hành theo Bác tạo ra chuyển biến gì trong công việc và phục vụ Nhân dân.
Thứ hai, bổ sung “phương pháp” - từ chuẩn mực đến năng lực vận dụng.
Một điểm mới nổi bật của Chỉ thị 07 là bổ sung “phương pháp” vào nội dung học tập, thực hành cùng với tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh. Nếu tư tưởng cung cấp định hướng, đạo đức cung cấp chuẩn mực, phong cách thể hiện cách thức làm việc và ứng xử thì phương pháp giúp chủ thể biết vận dụng những giá trị đó để giải quyết vấn đề trong thực tiễn.
Chỉ thị 07 nhấn mạnh thực hành phương pháp làm việc khoa học, dân chủ, hiệu quả, sâu sát thực tiễn, gần dân, sát dân, vì dân; đồng thời đề cao bản lĩnh, tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt. Như vậy, bổ sung “phương pháp” góp phần chuyển hóa tư tưởng Hồ Chí Minh thành năng lực tư duy, tổ chức thực hiện và giải quyết vấn đề thực tiễn.
Thứ ba, từ tu dưỡng cá nhân đến xây dựng văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ.
Chỉ thị 07 yêu cầu học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh gắn với xây dựng văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ, trách nhiệm thực thi công vụ và văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên. Cốt lõi là vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người vào thực hiện nhiệm vụ trọng tâm, đột phá chiến lược của địa phương, cơ quan, đơn vị.
Nếu Chỉ thị 05 góp phần đưa việc học tập và làm theo Bác vào quá trình tu dưỡng, rèn luyện của từng cán bộ, đảng viên thì Chỉ thị 07 nhấn mạnh hơn yêu cầu đưa các giá trị đó vào văn hóa tổ chức và hiệu quả hoạt động. Học tập và thực hành theo Bác vì thế không chỉ nhằm làm cho mỗi cá nhân tốt hơn mà còn phải góp phần làm cho hoạt động lãnh đạo, quản lý, thực thi công vụ khoa học, dân chủ, trách nhiệm và phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Thứ tư, từ yêu cầu nêu gương đến cụ thể hóa trách nhiệm nêu gương.
Chỉ thị 07 xác định phát huy mạnh mẽ vai trò, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, người đứng đầu; coi nêu gương là phương thức lãnh đạo quan trọng, góp phần tạo uy tín, lan tỏa trách nhiệm và củng cố niềm tin của Nhân dân.
Đáng chú ý, trách nhiệm nêu gương được cụ thể hóa trên các phương diện: bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới, năng lực tổ chức thực hiện; đạo đức công vụ, kỷ luật thực thi và tinh thần phục vụ Nhân dân. Qua đó, nêu gương được chuyển từ yêu cầu về phẩm chất sang yêu cầu bằng hành động, trách nhiệm và kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Thứ năm, từ tuyên truyền, giáo dục truyền thống đến đổi mới bằng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
Chỉ thị 07 yêu cầu đổi mới công tác nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục về tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng dữ liệu, học liệu số; tăng cường đối thoại, xử lý tình huống thực tiễn và gắn học tập với nhiệm vụ được giao.
Đồng thời, Chỉ thị yêu cầu nghiên cứu, làm rõ giá trị lý luận và thực tiễn của Di sản Hồ Chí Minh trước yêu cầu mới; nhân rộng mô hình hay, cách làm sáng tạo; tăng cường văn hóa ứng xử trên không gian mạng và chủ động lan tỏa thông tin chính thống, tích cực. Trong điều kiện chuyển đổi số, giáo dục về Hồ Chí Minh cần hướng người học không chỉ tiếp nhận tri thức mà còn biết đối thoại, phân tích tình huống và vận dụng tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh để giải quyết vấn đề thực tiễn.
3. Từ Chỉ thị 05 đến Chỉ thị 07: Sự phát triển trong phương thức chuyển hóa tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh thành sức mạnh thực tiễn
Nhìn tổng thể, sự vận động từ Chỉ thị 05 đến Chỉ thị 07 là quá trình kế thừa và phát triển. Chỉ thị 05 đặt nền móng quan trọng để đưa học tập và làm theo Bác trở thành nhiệm vụ thường xuyên; Chỉ thị 07 tiếp tục khẳng định nền tảng đó nhưng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính thực chất và hiệu quả.
Từ “học tập” đến “thực hành” là quá trình chuyển từ nhận thức sang hành động; từ “làm theo” đến “thực hành” là chuyển từ những việc làm riêng lẻ sang vận dụng thường xuyên, chủ động, sáng tạo; từ “tư tưởng, đạo đức, phong cách” đến “tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách” là bổ sung yếu tố phương pháp để tăng cường năng lực vận dụng; từ đăng ký, kế hoạch đến sản phẩm, chất lượng, hiệu quả và sự hài lòng của Nhân dân là sự phát triển trong cơ chế kiểm tra, đánh giá.
Đặc biệt, Chỉ thị 07 đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ kiểm tra việc xây dựng kế hoạch, đăng ký sang kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, hiệu quả giải quyết những vấn đề nổi cộm, bức xúc và những chuyển biến thực tế trong đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên. Việc ứng dụng công nghệ số trong theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá và công khai kết quả góp phần tạo phương thức mới khắc phục bệnh hình thức trong học tập, thực hành theo Bác.
Có thể khẳng định, Chỉ thị 07-CT/TW ngày 13/7/2026 đánh dấu bước phát triển mới trong nhận thức và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với việc vận dụng, phát huy Di sản Hồ Chí Minh. Từ “học tập và làm theo” đến “học tập, thực hành” là bước chuyển quan trọng nhằm đưa tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng thấm sâu vào hoạt động lãnh đạo, quản lý, thực thi công vụ và đời sống xã hội. Đây cũng là nội dung cần được tiếp tục nghiên cứu, quán triệt và vận dụng sáng tạo, nhất là trong giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay./.
Chú thích:
(1) Bộ Chính trị (2016), Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Hà Nội.
(2), (3), (4) Bộ Chính trị (2026), Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, Hà Nội.