Giảng viên Trường Chính trị Trần Phú học tập phong cách diễn đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Thứ hai - 18/05/2026 22:24
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Diễn đạt là hoạt động hằng ngày của mỗi người. Đây là kỹ năng quan trọng để làm chủ quá trình tư duy và nâng cao hiệu quả giao tiếp. Đối với giảng viên trường chính trị có hai nhiệm vụ quan trọng là giảng dạy và nghiên cứu khoa học thì kỹ năng nói và viết càng cần thiết hơn bao giờ hết. Vì vậy, việc học tập và rèn luyện theo phong cách diễn đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh là hết sức quan trọng, từ đó người giảng viên có thể vận dụng một cách nhuần nhuyễn vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả công việc của mình.
Trong cuộc đời hoạt động của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn chú trọng phong cách diễn đạt, coi đó là công cụ đắc lực không thể thiếu để tuyên truyền, giác ngộ ý thức cách mạng, củng cố niềm tin, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, nói và viết không đơn thuần là một hành động thông tin mà còn là quá trình tác động lên người nghe, người đọc, nhằm thuyết phục, cảm hóa, nâng cao nhận thức, thay đổi quan niệm và hành vi, hướng mọi người vào các hoạt động thực tiễn cách mạng phù hợp xu hướng tiến bộ của xã hội, của thời đại. Ở Người, phong cách diễn đạt thật phong phú và độc đáo, vừa phản ánh nét tinh hoa bản sắc dân tộc Việt Nam, vừa mang tính đặc sắc của người trải nghiệm hoạt động trên nhiều lĩnh vực, cương vị công tác, là kết quả của sự kết hợp hài hoà cái dân gian với cái bác học, cái cổ điển, truyền thống với cái hiện đại, giữa phong cách phương Đông và phong cách phương Tây. Phong cách diễn đạt của Người thể hiện ở một số nét đặc sắc như sau:
Thứ nhất, trước khi nói và viết, Hồ Chí Minh luôn xác định rõ chủ đề, đối tượng, mục đích, phương pháp phù hợp. Người luôn đặt ra câu hỏi: Nói, viết cái gì? Nói, viết cho ai? Nói, viết để làm gì? Nói, viết như thế nào? Đây cũng là những vấn đề cốt lõi có tính nguyên tắc, tính định hướng cho việc nói và viết. Bởi lẽ: Nói, viết cái gì là phải đặt ra rõ chủ đề khi nói, khi viết. Nói, viết cho ai là nhằm vào đối tượng nào. Nói, viết để làm gì? là để xác định mục đích của nói và viết. Nói, viết như thế nào? là cách thể hiện bằng thể loại, bằng văn từ phù hợp. Chủ đề, đối tượng, mục đích quyết định cách thức thể hiện, cách thể hiện làm cho nội dung nói và viết đúng chủ đề, đúng đối tượng và đạt mục đích nói và viết. Khi nói chuyện với cán bộ tuyên giáo miền núi về tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, Người dạy: “Nói thiết thực, nói đúng lúc, đúng chỗ, mới là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin. Nếu nói không đúng chỗ không phải là chủ nghĩa Mác - Lênin” ”(1). Như vậy, nguyên tắc nhất quán trong phong cách nói và viết của nhà chính trị Hồ Chí Minh là xác định rõ chủ đề, từ đó tìm ra cách nói, viết cho đúng, phù hợp với đối tượng nhằm đạt được mục đích đề ra.
Thứ hai, diễn đạt một cách chân thực nhất, đây là một trong những đặc trưng lớn của phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh. Các bài viết, bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh đều đem lại cho người nghe, người đọc lượng thông tin cao và chính xác các sự kiện mà Người nói đến. Đó cũng là nguyên tắc trong làm việc, trong hành xử chính trị của Người. Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ, đảng viên khi nói và viết, “điều gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết. Không nên nói ẩu” (2), “Viết giản dị thôi và phải đúng sự thật. Không được bịa ra” (3), “Không biết rõ, hiểu rõ, chớ nói, chớ viết. Khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói, chớ viết càn” (4). Người luôn dạy khi viết cần đảm bảo tính chân thực, biết cái gì thì viết cái đó “có đúng nói đúng, có sai nói sai” (5). Người phê bình những cán bộ “chỉ viết cái tốt mà giấu cái xấu”(6) không dám phê bình và tự phê bình, không dám nhìn vào sự thật… Theo Hồ Chí Minh, sự thiếu chân thực, giả dối có thể đem lại tác hại khôn cùng, làm giảm uy tín và lòng tin của Đảng, của Chính phủ, làm cho lãnh đạo không thấy đúng tình hình để đề ra chủ trương giải pháp thích hợp; tạo điều kiện cho địch lợi dụng chống phá ta. Thực tế, trong các bài viết, bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tính chân thực tạo nên sức hút lớn. Từ những bài viết tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân, đế quốc đến những bài viết cổ động tinh thần chiến đấu, sản xuất của Người đều có tư liệu cụ thể, xác thực. Người chỉ rõ, muốn viết chân thực cần có tài liệu, muốn có tài liệu cần: nghe, hỏi, thấy, xem, ghi. Người viết cần phải “chính”, nghĩa là “Không biết rõ, hiểu rõ, chớ nói, chớ viết. Khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói, chớ viết càn” (7). Trong lời ăn, tiếng nói phải “chính”, phải theo lẽ phải, phải đúng sự thật, Người dạy: “Chưa điều tra, chưa nghiên cứu, chưa biết rõ, chớ nói, chớ viết” (8). Lối diễn đạt chân thực giúp cho những bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh có sức thuyết phục cao với người nghe, người đọc, đi vào lòng quần chúng nhân dân và bạn bè tiến bộ trên khắp thế giới. Điều đó làm nên một nhà chính trị Hồ Chí Minh chính nghĩa, đứng về lẽ phải.
Thứ ba, nói và viết ngắn gọn, giản dị, dễ hiểu, dễ nhớ. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh ngắn gọn nghĩa là: gọn gàng, rõ ràng, có đầu, có đuôi, có nội dung. Ngắn gọn trong cách nói, cách viết theo Hồ Chí Minh là cô đọng, hàm súc, ý nhiều lời ít, không có lời thừa, chữ thừa; mỗi câu, mỗi chữ, mỗi nghĩa đều phải ngắn gọn và có mục đích. Trong cách viết, Người yêu cầu tránh viết dài và rỗng. Viết dài và rỗng là không tốt, viết ngắn mà rỗng cũng không hay. Chống nói dài và viết rỗng. Về cách nói, theo Hồ Chí Minh, phải ngắn gọn, thiết thực, đi thẳng vào vấn đề mà quần chúng đang quan tâm, đối tượng nghe đang cần biết, cần hiểu, cần làm. Nói dài, nói dai, nói hết phần người khác là hoàn toàn ngược lại phong cách của Người. “Nói nôm na để cho người ta dễ hiểu, hiểu để người ta làm được” (9). Ngôn từ thường được Người dùng cô đọng, hàm súc, không có chữ thừa. Điều này xuất phát từ suy nghĩ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngôn ngữ nói và viết chỉ nhằm mục đích “cách mệnh, cách mệnh, cách mệnh”, bởi vậy, nói và viết phải làm sao để có thể tuyên truyền sâu và rộng đến quần chúng nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc nhở “Chúng ta muốn tuyên truyền quần chúng, phải học cách nói của quần chúng, mới nói lọt tai quần chúng” (10), phải thấy được cái tinh túy trong cách nói của số đông, đó là cách nói giản dị, thiết thực, rõ ràng, mộc mạc và chân thực, suy nghĩ của người này đi thẳng đến suy nghĩ của người khác. Phải tùy đối tượng mà dùng chữ, dùng lời cho hợp để người nghe, người đọc có thể hiểu được.
Ngắn gọn, dễ hiểu thôi chưa đủ mà còn phải dễ nhớ, dễ thuộc. Người chỉ rõ: “Mình viết ra cốt là để giáo dục, cổ động; nếu người xem mà không nhớ được, không hiểu được, là viết không đúng, nhằm không đúng mục đích. Mà muốn cho người xem hiểu được, nhớ được, làm được, thì phải viết cho đúng trình độ của người xem, viết rõ ràng, gọn gàng, chớ dùng chữ nhiều” (11). Bởi nếu quần chúng không hiểu được thì tuyên truyền không có ích gì.
Thứ tư, cách diễn đạt sinh động, độc đáo, đa dạng về bút pháp, đa giọng điệu, giàu hình ảnh với sự ví von, so sánh. Khi nói, khi viết, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường kết hợp với kể chuyện, đan xen những câu thơ, câu ca dao có vần điệu, làm cho bài nói hay bài viết trở nên sinh động, gần gũi với quần chúng nhân dân lao động hơn. Người dùng hình ảnh so sánh, ví von từ cuộc sống để đưa vào trong bài viết, bài nói của mình. Như “con đỉa hai vòi” để nói về bản chất của chủ nghĩa đế quốc; ví “Lý luận cũng như cái tên (hoặc viên đạn). Thực hành cũng như cái đích để bắn” (12); “Có kinh nghiệm mà không có lý luận, cũng như một mắt sáng, một mắt mờ” (13); người đọc nhiều lý luận mà không biết đem thực hành, vận dụng chỉ là “cái hòm đựng sách” (14).
Đối với đội ngũ giảng viên trường chính trị Trần Phú, kỹ năng diễn đạt rất quan trọng và là yếu tố cần thiết hàng đầu để thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Bởi lẽ, khi có ý tưởng tốt mà không diễn đạt được thì cũng sẽ gặp rất nhiều sự khó khăn để truyền đạt được nội dung. Việc nghiên cứu học tập phong cách diễn đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh là điều rất cần thiết để có thể vận dụng một cách nhuần nhuyễn phong cách của Người vào trong từng bài giảng, bài viết của mình. Rèn luyện phong cách diễn đạt cũng là những yếu tố cần thiết xây dựng và hoàn thiện chuẩn mực của người giảng viên trường Đảng để góp phần đưa trường Chính trị Trần Phú sớm đạt chuẩn theo quy định.
Trong những năm qua, đội ngũ giảng viên của Trường Chính trị Trần Phú, Hà Tĩnh đã có nhiều nỗ lực cố gắng vươn lên. Đội ngũ giảng viên đã đáp ứng tốt về yêu cầu chuyên môn cũng như đạo đức lối sống, tạo được ấn tượng tốt đẹp trong đến với học viên, khẳng định được uy tín của trường trong thực hiện nhiệm vụ chính trị. Đồng thời, nâng cao chất lượng giảng dạy gắn liền với công tác nghiên cứu khoa học, nghiên cứu thực tế, giúp cho bài giảng ngày càng sinh động hơn. Tuy nhiên, do đặc thù là công tác giảng dạy lý luận chính trị, kỹ năng, nghiệp vụ công tác theo từng chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Giảng viên vừa trực tiếp trao đổi những vấn đề lý luận và thực tiễn cuộc sống với học viên. Đặc biệt là đối tượng học viên ở trường cũng rất đa dạng, phong phú, có người là cán bộ lãnh đạo quản lý, nhưng có người là cán bộ bán chuyên trách ở cơ sở. Chính vì vậy, việc học tập phong cách diễn đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong công tác giảng dạy lý luận chính trị nói chung, cũng như các hoạt động khác của người giảng viên là rất cần thiết.
Từ nhận thức về các đặc trưng và tầm quan trọng của việc học tập phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh, việc rèn luyện của giảng viên trường Chính trị Trần Phú hiện nay cần tập trung vào các nội dung sau:
Một là, nâng cao nhận thức về việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nói chung, phong cách diễn đạt nói riêng. Bởi, có nhận thức đúng, sâu sắc mới tích cực học tập và rèn luyện đồng thời củng cố được niềm tin và vận dụng một cách khoa học, hợp lý trong từng phần học, từng chuyên đề để từ đó giúp cho người giảng viên có được những bài giảng thành công hơn góp phần tích cực vào hiệu quả của công tác đào tạo, bồi dưỡng của nhà trường.
Hai là, khi diễn đạt cần xác định rõ được đối tượng, mục đích, nội dung và phương pháp. Đối tượng của giảng viên trường chính trị chủ yếu là học viên các lớp đào tạo và bồi dưỡng. Mỗi đối tượng với trình độ và vị trí khác nhau cần lựa chọn cách viết và nói phù hợp để truyền tải cả về kiến thức, kỹ năng và thái độ cho người học. Học viên đọc, nghe, hiểu và vận dụng tốt, biến lý luận thành việc làm trong thực tế công tác của mình. Nội dung cần chuyển tải là Chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, những tri thức khoa học, những kỹ năng thực hiện nghiệp vụ công tác Đảng, chính quyền, đoàn thể ở cơ sở, đơn vị… Sau khi xác định đúng đối tượng, mục đích, nội dung thì cần lựa chọn phương pháp diễn đạt phù hợp. Khi chuyển tải kiến thức cho học viên, giảng viên phải bám sát nội dung chương trình, đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu môn học, phải nắm chắc phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu môn học. Mục đích của bài giảng làm sao để học viên nắm được cái cốt lõi của vấn đề, nhớ được, làm được theo từng nội dung mà học viên đã được học.
Ba là, nội dung diễn đạt phải bảo đảm tính chân thực, khách quan. Chân thực là phải bám sát vào kiến thức ở mỗi nội dung môn học. Chẳng hạn, giảng viên khi diễn đạt cần nói đúng quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, tìm kiếm thông tin chính thống, không tuyên truyền những thông tin trái chiều, thổi phồng sự thật của các thế lực thù địch, không nhìn hiện tượng đánh giá bản chất. Trong quá trình diễn đạt, cần sử dụng ngôn ngữ cho phù hợp với đối tượng, không làm trừu tượng hóa, phức tạp hoá vấn đề; biết đến đâu nói đến đấy, tuyệt đối không được nói sai, không được lấy ý chí chủ quan, tiêu cực để bàn luận vấn đề chính trị có tính nhạy cảm trước học viên. Giảng viên phải chịu khó học hỏi, nghiên cứu, tìm tòi để có kiến thức sâu rộng trong chuyên môn.
Bốn là, để học tập phong cách diễn đạt theo tấm gương Chủ tịch Hồ Chí Minh, các giảng viên trường chính trị Trần Phú cần phải tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện nghiệp vụ sư phạm. Việc tích lũy kinh nghiệm qua thực tế đòi hỏi cần có thời gian dài cùng với thái độ tích cực và ý thức tự kiểm điểm, rút kinh nghiệm. Tuy nhiên, bản thân những giảng viên lại rất khó tự nhận ra những thiếu sót và nhược điểm của mình. Vì vậy, lãnh đạo các khoa, phụ trách bộ môn cần tăng cường phân lịch đi dự giờ các giảng viên hoặc thu thập thông tin phản hồi qua học viên. Việc rút kinh nghiệm và góp ý sẽ được thực hiện trong các buổi sinh hoạt chuyên môn hoặc gặp gỡ trực tiếp với cá nhân giảng viên đó. Việc góp ý cần nêu cụ thể những vấn đề hoặc nội dung mà giảng viên cần phải chỉnh sửa hoặc thay đổi. Lãnh đạo khoa và phụ trách bộ môn trao đổi trực tiếp với các giảng viên về phương pháp diễn đạt phù hợp và mời trực tiếp các giảng viên có kinh nghiệm đi dự giờ và góp ý hoặc đăng ký dự giờ, nghe giảng để vừa tích lũy được kiến thức về lý thuyết đồng thời học hỏi được về cách thức diễn đạt ngôn ngữ và biểu đạt cảm xúc như thế nào trong việc giảng dạy. Hoạt động này sẽ thực sự có hiệu quả khi giảng viên có thái độ cầu thị, nghiêm túc đồng thời phải ghi nhật ký nghe giảng và có báo cáo định kỳ về kết quả thu nhận được.
Có thể khẳng định, nghiên cứu và vận dụng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh tại trường Chính trị Trần Phú là nhiệm vụ thường xuyên, đã đi vào nền nếp; trong đó việc rèn luyện theo phong cách diễn đạt của Người là một trong những nội dung quan trọng để người cán bộ, giảng viên trường Đảng thực hiện tốt nhiệm vụ của mình đồng thời góp phần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng hiệu quả.
Chú thích: Thứ nhất, trước khi nói và viết, Hồ Chí Minh luôn xác định rõ chủ đề, đối tượng, mục đích, phương pháp phù hợp. Người luôn đặt ra câu hỏi: Nói, viết cái gì? Nói, viết cho ai? Nói, viết để làm gì? Nói, viết như thế nào? Đây cũng là những vấn đề cốt lõi có tính nguyên tắc, tính định hướng cho việc nói và viết. Bởi lẽ: Nói, viết cái gì là phải đặt ra rõ chủ đề khi nói, khi viết. Nói, viết cho ai là nhằm vào đối tượng nào. Nói, viết để làm gì? là để xác định mục đích của nói và viết. Nói, viết như thế nào? là cách thể hiện bằng thể loại, bằng văn từ phù hợp. Chủ đề, đối tượng, mục đích quyết định cách thức thể hiện, cách thể hiện làm cho nội dung nói và viết đúng chủ đề, đúng đối tượng và đạt mục đích nói và viết. Khi nói chuyện với cán bộ tuyên giáo miền núi về tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, Người dạy: “Nói thiết thực, nói đúng lúc, đúng chỗ, mới là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin. Nếu nói không đúng chỗ không phải là chủ nghĩa Mác - Lênin” ”(1). Như vậy, nguyên tắc nhất quán trong phong cách nói và viết của nhà chính trị Hồ Chí Minh là xác định rõ chủ đề, từ đó tìm ra cách nói, viết cho đúng, phù hợp với đối tượng nhằm đạt được mục đích đề ra.
Thứ hai, diễn đạt một cách chân thực nhất, đây là một trong những đặc trưng lớn của phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh. Các bài viết, bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh đều đem lại cho người nghe, người đọc lượng thông tin cao và chính xác các sự kiện mà Người nói đến. Đó cũng là nguyên tắc trong làm việc, trong hành xử chính trị của Người. Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ, đảng viên khi nói và viết, “điều gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết. Không nên nói ẩu” (2), “Viết giản dị thôi và phải đúng sự thật. Không được bịa ra” (3), “Không biết rõ, hiểu rõ, chớ nói, chớ viết. Khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói, chớ viết càn” (4). Người luôn dạy khi viết cần đảm bảo tính chân thực, biết cái gì thì viết cái đó “có đúng nói đúng, có sai nói sai” (5). Người phê bình những cán bộ “chỉ viết cái tốt mà giấu cái xấu”(6) không dám phê bình và tự phê bình, không dám nhìn vào sự thật… Theo Hồ Chí Minh, sự thiếu chân thực, giả dối có thể đem lại tác hại khôn cùng, làm giảm uy tín và lòng tin của Đảng, của Chính phủ, làm cho lãnh đạo không thấy đúng tình hình để đề ra chủ trương giải pháp thích hợp; tạo điều kiện cho địch lợi dụng chống phá ta. Thực tế, trong các bài viết, bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tính chân thực tạo nên sức hút lớn. Từ những bài viết tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân, đế quốc đến những bài viết cổ động tinh thần chiến đấu, sản xuất của Người đều có tư liệu cụ thể, xác thực. Người chỉ rõ, muốn viết chân thực cần có tài liệu, muốn có tài liệu cần: nghe, hỏi, thấy, xem, ghi. Người viết cần phải “chính”, nghĩa là “Không biết rõ, hiểu rõ, chớ nói, chớ viết. Khi không có gì cần nói, không có gì cần viết, chớ nói, chớ viết càn” (7). Trong lời ăn, tiếng nói phải “chính”, phải theo lẽ phải, phải đúng sự thật, Người dạy: “Chưa điều tra, chưa nghiên cứu, chưa biết rõ, chớ nói, chớ viết” (8). Lối diễn đạt chân thực giúp cho những bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh có sức thuyết phục cao với người nghe, người đọc, đi vào lòng quần chúng nhân dân và bạn bè tiến bộ trên khắp thế giới. Điều đó làm nên một nhà chính trị Hồ Chí Minh chính nghĩa, đứng về lẽ phải.
Thứ ba, nói và viết ngắn gọn, giản dị, dễ hiểu, dễ nhớ. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh ngắn gọn nghĩa là: gọn gàng, rõ ràng, có đầu, có đuôi, có nội dung. Ngắn gọn trong cách nói, cách viết theo Hồ Chí Minh là cô đọng, hàm súc, ý nhiều lời ít, không có lời thừa, chữ thừa; mỗi câu, mỗi chữ, mỗi nghĩa đều phải ngắn gọn và có mục đích. Trong cách viết, Người yêu cầu tránh viết dài và rỗng. Viết dài và rỗng là không tốt, viết ngắn mà rỗng cũng không hay. Chống nói dài và viết rỗng. Về cách nói, theo Hồ Chí Minh, phải ngắn gọn, thiết thực, đi thẳng vào vấn đề mà quần chúng đang quan tâm, đối tượng nghe đang cần biết, cần hiểu, cần làm. Nói dài, nói dai, nói hết phần người khác là hoàn toàn ngược lại phong cách của Người. “Nói nôm na để cho người ta dễ hiểu, hiểu để người ta làm được” (9). Ngôn từ thường được Người dùng cô đọng, hàm súc, không có chữ thừa. Điều này xuất phát từ suy nghĩ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngôn ngữ nói và viết chỉ nhằm mục đích “cách mệnh, cách mệnh, cách mệnh”, bởi vậy, nói và viết phải làm sao để có thể tuyên truyền sâu và rộng đến quần chúng nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhắc nhở “Chúng ta muốn tuyên truyền quần chúng, phải học cách nói của quần chúng, mới nói lọt tai quần chúng” (10), phải thấy được cái tinh túy trong cách nói của số đông, đó là cách nói giản dị, thiết thực, rõ ràng, mộc mạc và chân thực, suy nghĩ của người này đi thẳng đến suy nghĩ của người khác. Phải tùy đối tượng mà dùng chữ, dùng lời cho hợp để người nghe, người đọc có thể hiểu được.
Ngắn gọn, dễ hiểu thôi chưa đủ mà còn phải dễ nhớ, dễ thuộc. Người chỉ rõ: “Mình viết ra cốt là để giáo dục, cổ động; nếu người xem mà không nhớ được, không hiểu được, là viết không đúng, nhằm không đúng mục đích. Mà muốn cho người xem hiểu được, nhớ được, làm được, thì phải viết cho đúng trình độ của người xem, viết rõ ràng, gọn gàng, chớ dùng chữ nhiều” (11). Bởi nếu quần chúng không hiểu được thì tuyên truyền không có ích gì.
Thứ tư, cách diễn đạt sinh động, độc đáo, đa dạng về bút pháp, đa giọng điệu, giàu hình ảnh với sự ví von, so sánh. Khi nói, khi viết, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường kết hợp với kể chuyện, đan xen những câu thơ, câu ca dao có vần điệu, làm cho bài nói hay bài viết trở nên sinh động, gần gũi với quần chúng nhân dân lao động hơn. Người dùng hình ảnh so sánh, ví von từ cuộc sống để đưa vào trong bài viết, bài nói của mình. Như “con đỉa hai vòi” để nói về bản chất của chủ nghĩa đế quốc; ví “Lý luận cũng như cái tên (hoặc viên đạn). Thực hành cũng như cái đích để bắn” (12); “Có kinh nghiệm mà không có lý luận, cũng như một mắt sáng, một mắt mờ” (13); người đọc nhiều lý luận mà không biết đem thực hành, vận dụng chỉ là “cái hòm đựng sách” (14).
Đối với đội ngũ giảng viên trường chính trị Trần Phú, kỹ năng diễn đạt rất quan trọng và là yếu tố cần thiết hàng đầu để thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Bởi lẽ, khi có ý tưởng tốt mà không diễn đạt được thì cũng sẽ gặp rất nhiều sự khó khăn để truyền đạt được nội dung. Việc nghiên cứu học tập phong cách diễn đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh là điều rất cần thiết để có thể vận dụng một cách nhuần nhuyễn phong cách của Người vào trong từng bài giảng, bài viết của mình. Rèn luyện phong cách diễn đạt cũng là những yếu tố cần thiết xây dựng và hoàn thiện chuẩn mực của người giảng viên trường Đảng để góp phần đưa trường Chính trị Trần Phú sớm đạt chuẩn theo quy định.
Trong những năm qua, đội ngũ giảng viên của Trường Chính trị Trần Phú, Hà Tĩnh đã có nhiều nỗ lực cố gắng vươn lên. Đội ngũ giảng viên đã đáp ứng tốt về yêu cầu chuyên môn cũng như đạo đức lối sống, tạo được ấn tượng tốt đẹp trong đến với học viên, khẳng định được uy tín của trường trong thực hiện nhiệm vụ chính trị. Đồng thời, nâng cao chất lượng giảng dạy gắn liền với công tác nghiên cứu khoa học, nghiên cứu thực tế, giúp cho bài giảng ngày càng sinh động hơn. Tuy nhiên, do đặc thù là công tác giảng dạy lý luận chính trị, kỹ năng, nghiệp vụ công tác theo từng chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Giảng viên vừa trực tiếp trao đổi những vấn đề lý luận và thực tiễn cuộc sống với học viên. Đặc biệt là đối tượng học viên ở trường cũng rất đa dạng, phong phú, có người là cán bộ lãnh đạo quản lý, nhưng có người là cán bộ bán chuyên trách ở cơ sở. Chính vì vậy, việc học tập phong cách diễn đạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong công tác giảng dạy lý luận chính trị nói chung, cũng như các hoạt động khác của người giảng viên là rất cần thiết.
Từ nhận thức về các đặc trưng và tầm quan trọng của việc học tập phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh, việc rèn luyện của giảng viên trường Chính trị Trần Phú hiện nay cần tập trung vào các nội dung sau:
Một là, nâng cao nhận thức về việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh nói chung, phong cách diễn đạt nói riêng. Bởi, có nhận thức đúng, sâu sắc mới tích cực học tập và rèn luyện đồng thời củng cố được niềm tin và vận dụng một cách khoa học, hợp lý trong từng phần học, từng chuyên đề để từ đó giúp cho người giảng viên có được những bài giảng thành công hơn góp phần tích cực vào hiệu quả của công tác đào tạo, bồi dưỡng của nhà trường.
Hai là, khi diễn đạt cần xác định rõ được đối tượng, mục đích, nội dung và phương pháp. Đối tượng của giảng viên trường chính trị chủ yếu là học viên các lớp đào tạo và bồi dưỡng. Mỗi đối tượng với trình độ và vị trí khác nhau cần lựa chọn cách viết và nói phù hợp để truyền tải cả về kiến thức, kỹ năng và thái độ cho người học. Học viên đọc, nghe, hiểu và vận dụng tốt, biến lý luận thành việc làm trong thực tế công tác của mình. Nội dung cần chuyển tải là Chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, những tri thức khoa học, những kỹ năng thực hiện nghiệp vụ công tác Đảng, chính quyền, đoàn thể ở cơ sở, đơn vị… Sau khi xác định đúng đối tượng, mục đích, nội dung thì cần lựa chọn phương pháp diễn đạt phù hợp. Khi chuyển tải kiến thức cho học viên, giảng viên phải bám sát nội dung chương trình, đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu môn học, phải nắm chắc phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu môn học. Mục đích của bài giảng làm sao để học viên nắm được cái cốt lõi của vấn đề, nhớ được, làm được theo từng nội dung mà học viên đã được học.
Ba là, nội dung diễn đạt phải bảo đảm tính chân thực, khách quan. Chân thực là phải bám sát vào kiến thức ở mỗi nội dung môn học. Chẳng hạn, giảng viên khi diễn đạt cần nói đúng quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, tìm kiếm thông tin chính thống, không tuyên truyền những thông tin trái chiều, thổi phồng sự thật của các thế lực thù địch, không nhìn hiện tượng đánh giá bản chất. Trong quá trình diễn đạt, cần sử dụng ngôn ngữ cho phù hợp với đối tượng, không làm trừu tượng hóa, phức tạp hoá vấn đề; biết đến đâu nói đến đấy, tuyệt đối không được nói sai, không được lấy ý chí chủ quan, tiêu cực để bàn luận vấn đề chính trị có tính nhạy cảm trước học viên. Giảng viên phải chịu khó học hỏi, nghiên cứu, tìm tòi để có kiến thức sâu rộng trong chuyên môn.
Bốn là, để học tập phong cách diễn đạt theo tấm gương Chủ tịch Hồ Chí Minh, các giảng viên trường chính trị Trần Phú cần phải tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện nghiệp vụ sư phạm. Việc tích lũy kinh nghiệm qua thực tế đòi hỏi cần có thời gian dài cùng với thái độ tích cực và ý thức tự kiểm điểm, rút kinh nghiệm. Tuy nhiên, bản thân những giảng viên lại rất khó tự nhận ra những thiếu sót và nhược điểm của mình. Vì vậy, lãnh đạo các khoa, phụ trách bộ môn cần tăng cường phân lịch đi dự giờ các giảng viên hoặc thu thập thông tin phản hồi qua học viên. Việc rút kinh nghiệm và góp ý sẽ được thực hiện trong các buổi sinh hoạt chuyên môn hoặc gặp gỡ trực tiếp với cá nhân giảng viên đó. Việc góp ý cần nêu cụ thể những vấn đề hoặc nội dung mà giảng viên cần phải chỉnh sửa hoặc thay đổi. Lãnh đạo khoa và phụ trách bộ môn trao đổi trực tiếp với các giảng viên về phương pháp diễn đạt phù hợp và mời trực tiếp các giảng viên có kinh nghiệm đi dự giờ và góp ý hoặc đăng ký dự giờ, nghe giảng để vừa tích lũy được kiến thức về lý thuyết đồng thời học hỏi được về cách thức diễn đạt ngôn ngữ và biểu đạt cảm xúc như thế nào trong việc giảng dạy. Hoạt động này sẽ thực sự có hiệu quả khi giảng viên có thái độ cầu thị, nghiêm túc đồng thời phải ghi nhật ký nghe giảng và có báo cáo định kỳ về kết quả thu nhận được.
Có thể khẳng định, nghiên cứu và vận dụng phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh tại trường Chính trị Trần Phú là nhiệm vụ thường xuyên, đã đi vào nền nếp; trong đó việc rèn luyện theo phong cách diễn đạt của Người là một trong những nội dung quan trọng để người cán bộ, giảng viên trường Đảng thực hiện tốt nhiệm vụ của mình đồng thời góp phần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng hiệu quả.
(1). CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 161;
(2) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 418;
(3) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 673;
(4) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 342;
(5) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 144;
(6) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 206;
(7) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 342;
(8) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 346;
(9) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 14, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 161;
(10) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 341;
(11) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 207;
(12) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 275;
(13) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 274;
(14) CD room - Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, trang 274;